Sommigen weten het zeker en anderen hebben een donkerbruin vermoeden, harde bewijzen hebben we niet en de vraag of het überhaupt uitmaakt wordt niet gesteld. Waar gaat het over? Erdogan natuurlijk. Heeft hij zelf die coupe gepleegd of niet? Dat is de vraag die mensen bezighoudt en, die vraag is volkomen terecht maar, tegelijkertijd minder relevant. Verder kijken we ook met verbazing en ontzetting naar de zogenaamde ‘zuivering’ die in Turkije plaatsvindt. Ook dat is volkomen logisch. Dit soort praktijken behoren niet tot ons normen en waarden patroon en zoiets is voor ons onacceptabel. Maar, uiteindelijk is de uitkomst helaas de beste uitkomst die in de geopolitiek uit de bus heeft kunnen rollen.

Dat klinkt op zijn zachtst gezegd tegenstrijdig. In Turkije lijkt nu een dictatuur van kracht en, daar zijn wij op tegen. Dictaturen kennen altijd politieke gevangenen, een algemene onvrijheid en dus worden in dictaturen bijna automatisch de rechten van mensen geschonden. Die schendingen van de rechten van de mens zijn in Turkije nu in volle gang en, dat wordt nu door de regering Erdogan nog gebracht als noodzaak maar, als de noodzaak voorbij is zal dit beleid niet veranderen.
Dankzij de coupe kon Erdogan de macht grijpen, dat heeft hij gedaan en, daar mogen we niet verbaasd over zijn. Die macht had hij altijd gegrepen en Turkije lag goed in de markt voor een coupe, was het niet van de zijde van Erdogan geweest, dan was het van de zijde van zijn aartsrivaal Fethullah Gülen gekomen. Erdogan is als de dood voor Gülen en zijn beweging. Dat laatste is terecht want, de boom van Gülen heeft lange takken en diepe wortels.

Time Magazine heeft Gülen gerangschikt tussen de top 100 van invloedrijkste mensen op de wereld. De aanhang van Gülen is overal. Vanuit de Gülen geweging zijn mensen wereldwijd overal plaatsen van invloed gaan bekleden, zonder de vermelding dat ze deze beweging aanhangen. Een organisatie als deze doet aan de wereldwijde vrijmetselaars gemeenschap of andere geheime genootschappen denken. Infiltratie van een dergelijke beweging in de Turkse samenleving is daarmee zeker geen fabeltje.
De Gülen-beweging communiceert iets anders dan Gülen in één van zijn boeken schrijft. Men communiceert een democratische leer en, staat ondanks eigen Islamitische achtergrond open voor de communicatie met anderen geloven of de mensen die er geen hebben. De beweging oogt vriendelijk maar, ondertussen groeit de invloed van Gülen op plaatsen waar je dat niet verwacht of wenselijk acht, zonder dat je het ziet. De leer van Gülen wordt vrij verspreid via scholingsinstituten over de hele wereld en begrenst zich niet tot een land als Turkije. Het kan dan ook niet missen dat de leer van Gülen zich zelfs verspreidt binnen de Nederlandse overheid.

Er zijn meer organisaties op de wereld die op een zelfde manier de macht over het beleid kapen. Ze nestelen zich dwars door de verschillende lagen van de overheid heen en werken samen waar het kan om hun grip te vergroten op het beleid. Dit alles gaat ongezien en zonder vlaggen, waarbij ze verschillende politieke partijen kunnen aanhangen. Een organisatie als Common Purpose werkt op een soortgelijke wijze.
Dit soort movements proberen dus door infiltratie een zachte coupe te plegen. De aanhang van deze bewegingen onderhoud sociaal contact in de georganiseerde seminars en andere met educatie gelabelde bijeenkomsten. Meestal worden daar allerhande psychologische technieken gebruikt, zoals NLP, om een sekte gedrag teweeg te brengen. Daar ontstaan verbindingen tussen mensen met eigen maatschappelijke invloedssferen en de oorsprong van die verbinding blijft voor de buitenwereld verborgen. Diezelfde verbindingen worden gebruikt om de invloed van de organisatie binnen beleidsorganen te vergroten zonder dat men daar erg in heeft.

Dit soort organisaties en dictaturen zijn gezworen vijanden maar, beiden hebben niets met democratie te maken. Daarom slaat Erdogan nu zijn slag, hij is compleet paranoïde en niet geheel zonder reden. De tentakels van Gülen zitten diep in de Turkse maatschappij verankerd. Erdogan houdt al langere tijd een lijst van verdachten van participatie bij en nu staat hij met die lijst aan de poort van het gevang de namen af te vinken.
Erdogan zegt dat Gülen die coupe heeft georganiseerd. Met die verdachtmaking zou Erdogan best zijn eigen coupe gepland kunnen hebben maar, er speelt geopolitiek nog veel meer. Zo had de VS ook belangen gekregen om Erdogan van zijn troon te zetten. De Turks/Russische band is onlangs hersteld en ondanks het Turkse NATO lidmaatschap, zullen de Turken nu eerder hun oren richting de Russen laten hangen. Erdogan gaat zelfs met Assad praten om te kijken hoe Syrië Turkse steun zou kunnen gebruiken. Deze ontwikkelingen dwarsbomen de ontwikkelingen voor het middenoosten zoals de VS die in gedachten had.

Mocht Turkije Syrie te hulp schieten, dan zal ook buurland Irak de gesponsorde groepjes terroristen snel kunnen elimineren en daarna is het zeer de vraag of de olie uit die regio nog in Dollars verhandeld gaat worden. De olieopbrengsten zullen ook niet meer in de zakken van westerse landen verdwijnen en, het zal uiteindelijk de vraag worden of de olieprijzen niet tegen marktprijzen verhandeld gaan worden. Het middenoosten conflict en de mogelijke oplossing daarvan kan de VS weleens aardig in de vingers snijden.
Vervolgens ontstaan door de omslag in het Turkse buitenlandbeleid ook behoorlijk wat kinken in de kabel voor de EU als het conflict in Syrië niet aanhoudt. Het is geen geheim dat de EU tot doel had zoveel mogelijk vluchtelingen te importeren. We hebben gezien wat dit teweeg bracht en dat was nog maar het topje van de ijsberg als het aan de EU had gelegen. Zijn we onlangs van de Erdogan aanhang geschrokken, dan had de massa-immigratie een nog groter schrik effect in het verschiet. Die stroom zou weleens kunnen opdrogen terwijl niet te ontkennen valt dat de massa-immigratie tot het beleid van de EU behoorde.

Dankzij de coupe in Turkije en het resultaat ervan, wordt Erdogan een door het volk gekozen dictator en, dat gaat zelfs voor de Europese burger gunstiger uitpakken dan alle andere scenario’s. Daarmee zijn we natuurlijk nog steeds niet gecharmeerd van de methode of het resultaat maar, Turkije is niet gekaapt door een onzichtbare macht maar door Erdogan zelf. Zonder sterk leiderschap was Turkije anders na zo’n coupe misschien wel uit elkaar gevallen en, dan was ook daar dezelfde pleuris uitgebroken als in Irak, Libië en Syrië.